Fotoğraf: Servet Uygun — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı
Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı Kemer Köyü sınırlarında bulunan Parion Antik Kenti, Marmara Denizi kıyısındaki konumu ve geçmişten günümüze ulaşan arkeolojik kalıntılarıyla bölgenin dikkat çeken antik kentlerinden biridir. Antik Troas bölgesinin önemli kentlerinden biri kabul edilen Parion, tarih boyunca farklı medeniyetlerin hâkimiyetinde kalmıştır.
Kentte günümüzde sürdürülen arkeolojik çalışmalar sayesinde tiyatro, Roma hamamı, odeion, nekropol, yamaç kapısı ve farklı dönemlere ait yapı kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Bu nedenle Parion'u gezerken yalnızca görünen birkaç kalıntıyı değil, geniş bir arkeolojik alanı ve devam eden kazı çalışmalarını da görmek mümkündür.
Parion'un en dikkat çekici özelliklerinden biri de kentte ortaya çıkarılan heykel ve arkeolojik eserlerdir. Özellikle Parion Artemis'i ve tiyatroda bulunan Kentauros-Triton heykeli, antik kentin sanatsal ve kültürel zenginliğini göstermesi açısından önemlidir.
Parion Antik Kenti, Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı Kemer Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Kent, Marmara Denizi kıyısında bulunan antik Troas yerleşimlerinden biridir.
Parion'un konumu, antik dönemde deniz ulaşımı ve ticaret açısından önemli bir avantaj sağlamıştır. Günümüzde ise Kemer Köyü üzerinden ulaşılabilen antik kent, Biga çevresinde tarih ve arkeoloji meraklılarının ziyaret edebileceği önemli duraklardan biridir.
Parion'un kuruluş tarihi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün aktardığı bilgilere göre Eusebius, kentin kuruluşunu MÖ 709 yılına tarihlendirmektedir. Kentin adının kökeni konusunda ise Paros, Parius ve Troia Prensi Paris ile ilişkilendirilen farklı görüşler bulunmaktadır.
Parion, MÖ 478-477 yıllarında Delos Birliği'ne katılmış, sonraki dönemlerde Pers, Hellenistik ve Roma hâkimiyetleriyle karşılaşmıştır. Büyük İskender'in MÖ 334 yılında Granikos Savaşı'nda Persleri yenmesinin ardından Anadolu'da başlayan yeni dönem Parion'u da etkilemiştir.
Roma döneminde kent daha da önem kazanmış ve iki kez koloni kenti statüsüne yükseltilmiştir. Özellikle Hadrianus döneminde mimari faaliyetlerin hızlandığı düşünülmektedir. Bu döneme tarihlenen tiyatro ve diğer yapılar, Parion'un Roma dönemindeki gelişmişliğini göstermektedir.
MS 2. yüzyıldan itibaren kentte Hristiyan toplulukların bulunduğu bilinmektedir. Bizans döneminde de önemini koruyan Parion, önemli bir piskoposluk merkezi olmuştur.
Parion'daki bilimsel arkeolojik kazılar 2005 yılında Güney Nekropolü'nde başlamıştır. Daha sonraki yıllarda çalışmalar kentin farklı bölümlerine yayılmış ve tiyatro, Roma hamamı, yamaç kapısı, odeion, Hellenistik kule ve çeşitli sondaj alanlarında araştırmalar gerçekleştirilmiştir.
2008 yılından itibaren sürdürülen çalışmalar sırasında kentin farklı noktalarında çok sayıda yapı kalıntısı ortaya çıkarılmıştır. Arkeolojik çalışmaların devam etmesi, Parion'un henüz tamamı ortaya çıkarılmamış büyük bir antik kent olduğunu göstermektedir.
Fotoğraf: Servet Uygun — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı
Parion'un en dikkat çekici yapılarından biri antik tiyatrosudur. Kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan tiyatro, özellikle Roma dönemindeki mimari faaliyetlerin önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
Tiyatronun MS 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendiği ve mimari bezemeleri ile kabartmalarının kentin bu dönemdeki gelişmişliğini yansıttığı belirtilmektedir. Tiyatroda gerçekleştirilen kazılarda çok sayıda mimari parça ve heykel unsuru da ortaya çıkarılmıştır.
Parion'daki önemli yapılardan biri de odeiondur. Antik kentlerde müzik, gösteri ve çeşitli toplantılar için kullanılan bu yapı, Parion'un kültürel yaşamı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.
2012 yılında odeionda yapılan kazılarda parçalar halinde mermer bir kadın heykeli bulunmuştur. Heykelin elindeki yay ve ok, yanında bulunan köpek ve geyik-ceylan unsurları nedeniyle Tanrıça Artemis'e ait olduğu tahmin edilmektedir.
Fotoğraf: Servet Uygun — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı
Parion kazılarında ortaya çıkarılan en dikkat çekici eserlerden biri Artemis heykelidir. Yaklaşık 1,70 metre yüksekliğindeki mermer heykelin MS 2. yüzyıla ait olduğu düşünülmektedir.
Heykelin bazı bölümleri günümüze ulaşmamış olsa da elindeki yay ve ok, yanında yer alan köpek-tazı ile geyik veya ceylan başı gibi ayrıntılar nedeniyle Artemis'e ait olduğu tahmin edilmektedir. Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, eserin özgün bir kompozisyon özelliği taşıdığını belirtmektedir.
Parion'da bulunan arkeolojik eserlerin önemli bir bölümü bölgedeki müzelerde sergilenmektedir. Bu nedenle Parion gezisini Çanakkale'deki müze ziyaretleriyle birlikte planlamak, antik kentin tarihini daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.
Parion Tiyatrosu'nda ortaya çıkarılan dikkat çekici eserlerden biri de Kentauros-Triton olarak tanımlanan heykeldir. Heykelin MS 2. yüzyıla tarihlendiği belirtilmektedir.
Yaklaşık 130 santimetre yüksekliğindeki heykelin baş kısmı kırık olarak bulunmuş ve onarılmıştır. Kolları kırık olan eserin alt bölümünün de eksik olduğu belirtilmektedir. Heykelin tiyatronun alınlık bölümündeki köşelerden birinde kullanılmış olabileceği düşünülmektedir.
Parion kazılarında ortaya çıkarılan önemli yapılardan biri Roma Hamamı'dır. Hamam, kentin Roma dönemindeki sosyal yaşamı ve şehirleşme düzeyi hakkında fikir veren yapılardan biridir.
Roma döneminde hamamlar yalnızca temizlik amacıyla kullanılan yapılar değildi. Sosyal yaşamın önemli merkezleri olan hamamlar, insanların bir araya geldiği ve zaman geçirdiği kamusal alanlar olarak da kullanılıyordu.
Parion'daki arkeolojik çalışmaların önemli bölümlerinden biri nekropol alanlarıdır. Güney Nekropolü'nde 2005 yılında başlayan çalışmalar, kentin geçmişi ve burada yaşayan toplumların ölü gömme gelenekleri hakkında önemli bilgiler ortaya çıkarmıştır.
Kazılarda çeşitli mezarların yanı sıra seramikler, sikkeler ve farklı arkeolojik eserler bulunmuştur. Nekropol alanları, Parion'un yalnızca mimari yapılarıyla değil, günlük yaşam ve ölüm gelenekleri açısından da önemli bir arkeolojik merkez olduğunu göstermektedir.
Parion'un kimliğinin anlaşılmasında kentte bulunan sikkeler önemli rol oynamıştır. Kültür Portalı'nda MÖ 5. yüzyıldan MS 3. yüzyıl sonlarına kadar tarihlenen gümüş, bronz ve bakır sikkelerden söz edilmektedir.
Sikkelerin üzerinde yer alan Gorgo başı tasviri ve Parion'a işaret eden yazılar, antik kentin kimliğinin belirlenmesine katkı sağlamıştır. Bu eserler aynı zamanda Parion'un ekonomik ve ticari hayatı hakkında da önemli bilgiler sunmaktadır.
● Parion Antik Tiyatrosu
● Odeion
● Roma Hamamı
● Güney Nekropolü
● Yamaç Kapısı
● Hellenistik Kule
● Kazı alanlarında ortaya çıkarılan mimari kalıntılar
Parion Antik Kenti, Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı Kemer Köyü'nde bulunmaktadır. Çanakkale veya Biga üzerinden Kemer Köyü yönüne ilerleyerek antik kente ulaşılabilir.
Kendi aracınızla ziyaret edecekseniz navigasyonda Parion Antik Kenti veya Kemer Köyü'nü kullanabilirsiniz. Toplu taşıma seçenekleri ve alana giriş koşulları dönemsel olarak değişebileceğinden ziyaret öncesinde güncel bilgileri kontrol etmek faydalı olacaktır.
Parion geniş bir arkeolojik alana yayıldığı için gezinin süresi, kazı alanlarının ne kadarının ziyarete açık olduğuna ve bölgedeki diğer noktaları görmek isteyip istemediğinize göre değişebilir.
Sadece temel kalıntıları görmek için birkaç saat ayırmak yeterli olabilir. Arkeolojiye ilginiz varsa ve alandaki yapıları daha detaylı incelemek istiyorsanız daha uzun zaman ayırmanız iyi olacaktır.
Parion Antik Kenti açık alanda bulunan geniş bir arkeolojik alan olduğu için ilkbahar ve sonbahar ayları daha rahat bir gezi deneyimi sunabilir. Yaz aylarında sıcaklık nedeniyle özellikle öğle saatlerinde açık alanda yürümek zorlaşabilir.
Kış aylarında ise yağış ve rüzgâr koşullarını dikkate almak gerekir. Gitmeden önce hava durumunu ve ziyaret koşullarını kontrol etmek faydalı olacaktır.
● Parion geniş bir açık hava arkeoloji alanı olduğu için rahat ayakkabılar tercih edin.
● Yaz aylarında yanınıza mutlaka su, şapka ve güneş koruyucu alın.
● Ziyaret öncesinde kazı alanının güncel ziyaret koşullarını kontrol edin.
● Parion'u Biga ve Çanakkale çevresindeki diğer tarihî noktalarla birlikte değerlendirebilirsiniz.
● Arkeolojik alan içerisindeki yapı ve kalıntılara dokunmamaya, belirlenen ziyaret güzergâhlarının dışına çıkmamaya dikkat edin.
● Parion hakkında daha fazla bilgi edinmek için Çanakkale'deki arkeoloji müzelerini de gezi planınıza ekleyebilirsiniz.
Parion, Çanakkale merkezden bağımsız bir rota olarak planlanabileceği gibi Biga çevresindeki diğer tarihî ve doğal güzelliklerle birlikte de değerlendirilebilir. Özellikle antik kentlere ilgi duyanlar için Parion, Çanakkale'nin Troas geçmişini anlamak açısından önemli bir duraktır.
Çanakkale merkezden Parion'a uzanan bir gezi planında Troya Müzesi ve Troya Antik Kenti gibi önemli arkeoloji duraklarıyla birlikte farklı günlere yayılmış bir rota oluşturmak da mümkündür.
Parion Antik Kenti, Çanakkale'nin yalnızca Troya ve Assos'tan ibaret olmayan zengin antik geçmişini gösteren önemli arkeolojik alanlardan biridir. Marmara Denizi kıyısındaki konumu, tarih boyunca farklı medeniyetlerle kurduğu ilişkiler ve Roma döneminde kazandığı önem Parion'u özel bir konuma taşımaktadır.
Antik tiyatro, odeion, Roma hamamı, nekropol ve diğer yapı kalıntıları kentin geçmişte ne kadar gelişmiş olduğunu ortaya koyarken, devam eden arkeolojik çalışmalar Parion'un henüz keşfedilmeyi bekleyen yönlerinin de bulunduğunu göstermektedir.
Çanakkale ve Biga çevresinde tarihî bir gezi planlıyorsanız Parion Antik Kenti'ni listenize eklemenizi öneririm. Özellikle antik kentleri, arkeolojik kazıları ve Roma dönemine ait yapıları merak ediyorsanız Parion görülmeye değer duraklardan biridir.
● Çanakkale'de Gezilecek Yerler
● Çanakkale Gezi Rehberi
● Troya Antik Kenti Gezi Rehberi
● Troya Müzesi Gezi Rehberi
● Assos Antik Kenti Gezi Rehberi
● Çanakkale Şehitlikleri Gezi Rehberi
● T.C. Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Parion (Biga)
● T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Kültür Portalı, Parion
● T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Troya Müzesi